Maria Kruysen (1899-1988)
” ik ben uit verf geboren”
Maria Kruysen, oudste dochter van schilder Jan Kruysen, werd in 1899 in Boxtel
geboren. Als kind kwam ze al met de schilderkunst in aanraking en keek ze mee,
samen met broer Antoon, over de schouder van haar vader.
Zij is de minst bekende van de drie Brabantse Kruysens, waarschijnlijk ook omdat
ze dat zelf zo wilde.
Hoewel ze al vroeg blijk van schilder- en tekentalent gaf, koos zij toch niet
voor dat beroep. Dat was in het Brabant van haar jeugd voor een vrouw ook hoogst
ongebruikelijk. Bovendien heeft ze via de armoede in het eigen gezin ook de
mindere kanten van het schilderbestaan aan den lijve ondervonden. Zij ging in
de verpleging en deze weg voerde haar naar het kerkdorp Handel bij Gemert, waar
zij het grootste deel van haar leven werkte en in eenzaamheid een klein houten
huisje bewoonde. Ze is nooit getrouwd. Pas eind jaren veertig begon ze met schilderen,
maar doordat ze daar tot op zeer hoge leeftijd mee doorging, heeft zij toch
nog een omvangrijk oeuvre achtergelaten. Maria Kruysen heeft altijd zeer teruggetrokken
en armoedig geleefd.Pas toen ze AOW kreeg, kon zij zich iets meer veroorloven.
Vanaf 1983 woonde zij in verpleegtehuis de Watersteeg in Veghel, waar zij op
12 mei 1988 is overleden.
Maria Kruysen als schilderes
Evenals haar vader Jan Kruysen, was Maria Kruysen autodidact. Vooral in haar
vroege werk zijn de invloeden van vader Jan en broer Antoon nog duidelijk aanwezig.
Gaandeweg ontwikkelde zij echter haar eigen stijl en gevoel voor kleuren.
Expressionisme is het beste kernwoord voor haar werk. Dat sluit ook aan bij
de ietwat onstuimige aard die alle Kruysens in hun werk hebben neergelegd. Omdat
Maria Kruysen arm was, gebruikte ze elk materiaal, waar ze de hand op kon leggen
om op te schilderen: jute, hout, karton, papier, board en soms zelfs regulier
schildersdoek.
Alles wat Maria Kruysen in het leven boeide of trof, heeft zij in haar schilderijen
verwerkt. Begrafenis, geboorte, dood, levensvreugde en verdriet. Maar ook bloemen,
boerderijen en portretten schilderde zij bij tientallen.
Wat bij het werk van Maria Kruysen opvalt, is dat het haar niet om de compositie
van de onderwerpen gaat, maar om de kleurcompositie van het totaal.
Invloeden van Maria Kruysen
Autodidact als zij was, onderging Maria Kruysen vooral in haar beginperiode
veel invloed van vader Jan en broer Antoon die, toen zij eind veertiger jaren
van de vorige eeuw begon te schilderen, immers al een hele beroemdheid was.
Maar haar talent nam spoedig een eigen richting. Wel bleef zij het gevoel voor
uitbundig kleurgebruik houden dat alle Kruysens kenmerkt. Maria Kruysen heeft
heel haar leven een tamelijk teruggetrokken bestaan geleid. Ze was ook wars
van officiële gelegenheden en vond dat maar grote flauwe kul. Toch heeft
zij in haar omgeving veel waardering ondervonden ondermeer via exposities in
Deurne, Helmond en Aarle-Rixtel. Veel van haar werk is in particulier bezit,
vooral in de regio rond Gemert, Handel en Veghel.